Klimaatverandering, noodzakelijke grootschalige investeringen en steeds strenger wordende eisen maken dat de toekomst van de waterketen onzeker is. Met deze onzekerheid in gedachte begeleidde DRS Waterschap Drents Overijsselse Delta (WDODelta) in het ontwikkelen van een integrale toekomstvisie waarin scenario’s voor de waterketen centraal staan. Deze scenario’s bieden geen voorspellingen, maar samenhangende toekomstbeelden die helpen om strategische keuzes te maken in een wereld vol onzekerheden.
Trends en onzekerheden als vertrekpunt
De basis van de scenario’s en de toekomstvisie ligt in een brede omgevingsverkenning. Trends als bevolkingsgroei in het beheersgebied van WDODelta, verstedelijking, strengere eisen aan waterkwaliteit, klimaatverandering, de energietransitie en technologische innovatie hebben grote invloed op de waterketen. Tegelijkertijd is de richting waarin deze ontwikkelingen zich bewegen onzeker. Ook factoren zoals schaalvergroting of juist decentralisatie, digitalisering en AI, circulariteit en de maatschappelijke waardering van water spelen een belangrijke rol.
Vier scenario’s voor de waterketen
Op basis van de trends en onzekerheden hebben we vier maatschappelijke scenario’s ontwikkeld, die elk een andere context schetsen voor de inrichting van de waterketen richting 2050 en verder. Deze scenario’s zijn opgesteld rondom twee kernonzekeheden: schaalvergroting vs. schaalverkleining en financieel gestuurd vs. waarden gedreven. Dit levert de volgende vier scenario’s op:
- Global Economy Scenario – een wereld van schaalvergroting en financiële sturing. Marktdenken, individualisme, technologische vooruitgang en economisch gedreven milieubewustzijn kenmerken deze wereld van 2050. Overheden hebben een steeds kleinere rol in een tijd die gefaciliteerd wordt door multinationals.
- Bubbels Scenario – gekenmerkt door schaalverkleining en financiële sturing. Een wereld van geïsoleerde, socio-economische digitale leefstijlgroepen die sterk vertrouwen hebben in techniek en gefaciliteerd worden door kleine, innovatieve techbedrijven. De faciliterende rol van de overheid heeft geleidt tot een ongestructureerde en voortdurend veranderende ruimtelijke ordening.
- Natuur Eerst Scenario – een wereld van schaalvergroting en waarden gedreven. Brede waarden en het collectief staan centraal en de samenleving wordt gedreven door een ecologisch verantwoordelijkheidsgevoel.
- Noaberschap Scenario – gekenmerkt door schaalverkleining en waarden gedreven. Lokale en regionale samenwerkingen zijn leidend in deze wereld. Regionale overheden krijgen een belangrijkere rol en de focus op kleinschaligheid heeft geleid tot een nauwere band met de natuur.
Fundamentele paradigmaverschuiving zorgt voor nieuwe handelingsperspectieven
De scenario’s maken duidelijk dat de waterketen voor een paradigmaverschuiving staat. Het lineaire denken, waarin afvalwater vooral een reststroom is, volstaat niet langer. In plaats daarvan komt de waarde van water centraal te staan: als drager van gezondheid, ecologie, energie en grondstoffen. Deze verschuiving vraagt om het loslaten van traditionele aannames over beheer, schaalgrootte en investeringen, en om een meer wendbare en adaptieve manier van werken.
Vanuit de scenario’s en de paradigmaverandering hebben we handelingsperspectieven ontwikkeld die WDODelta helpen om koersvast én flexibel te blijven. Denk aan het doen van ruimteclaims, anders samenwerken met ketenpartners, het stellen van eigen kaders, investeren in meten en monitoren, kennisopbouw en innovatie en het dynamisch inspelen op veranderingen in schaalgrootte. Deze handelingsperspectieven zijn onder andere opgenomen in het Strategisch Kader Waterketen van WDODelta.
Wil je meer weten over het proces van dit traject? Lees dan hier verder of neem contact met ons op!
