Verkenning naar de toekomst van de uitvoering van werk en inkomen, in opdracht van het Ministerie van SZW.
Het stelsel van werk en inkomen dateert van 2002, toen de Wet SUWI werd ingevoerd. Sindsdien zijn een aantal belangrijke veranderingen doorgevoerd binnen het stelsel, zoals het opgaan van het CWI in het UWV WERKbedrijf (2009), terwijl de kern van het stelsel ongewijzigd is gebleven. Tegelijkertijd heeft zich de afgelopen jaren een sterke flexibilisering op de arbeidsmarkt voorgedaan. Ook zijn de verhoudingen binnen het stelsel sterk beïnvloed door de decentralisaties in het sociale domein. Bovendien wordt het stelsel van werk en inkomen inmiddels geconfronteerd met wellicht de grootste uitdaging ooit: de maatschappelijke en economische crisis als gevolg van het COVID-19 virus.
Om te kunnen omgaan met deze en toekomstige ontwikkelingen die van invloed zijn op de effectieve en efficiënte uitvoering van beleid, was er bij zowel de Tweede Kamer (motie Wiersma/Gijs van Dijk) als het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid behoefte aan een toekomstverkenning. In deze verkenning is met frisse en kritische blik bekeken of de huidige uitvoering van het stelsel van werk en inkomen voldoende wendbaar is om zich aan te kunnen passen aan de veranderende omstandigheden. En zo niet, hoe de uitvoering toekomstbestendig te maken is. Deze toekomstverkenning is tussen september 2019 en november 2020 uitgevoerd door De Ruijter Strategie, met medewerking van De Beleidsonderzoekers.
In de verkenning is een werkwijze gehanteerd, die niet zozeer uitgaat van het onderzoeken van problemen, maar van het creëren en testen van oplossingen. We hebben proactief nagedacht, op basis van literatuuronderzoek en expertinterviews, over de uitdagingen van de toekomst. We keken dus vooruit in plaats van terug. In de toekomst is veel onzeker en we kunnen dan ook niet voorspellen hoe de wereld in 2030 eruit zal zien, maar we kunnen ons er wel voorstellingen (scenario’s) van maken en van daaruit nadenken over hoe de uitvoering van werk en inkomen eruit zou moeten zien. We gebruikten hiervoor een tiental zekerheden en een tweetal scenario’s, waarmee we in co-creatie met ervaringsdeskundigen, uitvoerders, belanghebbenden en beleidsmakers een schetsend ontwerpproces hebben doorlopen voor het genereren van ontwerprichtingen en inspirerende beelden richting 2030.
Deze manier van werken was gebaseerd op design thinking. Dit ontwerpgericht denken/werken gaat uit van een iteratief basisproces van leren door creëren, oftewel leren wat we willen maken door het al doende te maken. Dit proces faciliteerde het ontstaan van nieuwe ideeën. Ideeën ontstaan namelijk niet in afzondering in ons hoofd, maar omdat we op elkaar reageren. Ideeën ontstaan tevens door ermee te spelen en niet alleen door erover na te denken. Dit laatste gebeurde in dit proces door gezamenlijk met alle betrokken partijen (beleid, uitvoering en doelgroep) vanuit meerdere toekomstscenario’s opties te bedenken, waartegen je je ontwerpideeën aanhoudt. De inzichten die dat opleverde, konden worden gebruikt om het ontwerp voor SUWI 2030 te verbeteren.
Benieuwd hoe we dit soort multi-stakeholder verkenningen, gebaseerd op toekomstscenario’s, in jouw organisatie kunnen vormgeven en uitvoeren? We gaan graag met je in gesprek!
